Sitodruk na okrągło to druk bezpośredni na obracającym się przedmiocie cylindrycznym lub lekko stożkowym. Synchronizacja obrotu detalu z ruchem rakla pozwala nanieść grafikę na jego obwodzie, nawet w zakresie 360 stopni, bez stosowania etykiety.
Na czym polega sitodruk na okrągło?
W klasycznym sitodruku płaski materiał pozostaje nieruchomy, a farba jest przeciskana przez przygotowane sito na jego powierzchnię. W przypadku sitodruku na okrągło przedmiot umieszcza się w uchwycie, który obraca go wokół własnej osi. Rakiel przesuwa farbę przez siatkę, a ruch sita i obrót detalu są ze sobą zsynchronizowane.
Dzięki temu grafika nie powstaje wyłącznie na jednym fragmencie powierzchni, lecz może płynnie obejmować cały obwód. Technika jest przeznaczona przede wszystkim do walców i łagodnych stożków. Stosuje się ją między innymi na:
- butelkach i bidonach,
- kubkach, słoikach i świecznikach,
- tubach, fiolkach i opakowaniach kosmetycznych,
- gaśnicach, długopisach oraz innych przedmiotach o obłym kształcie.
Bezpośrednie naniesienie farby daje efekt określany jako „no-label look” – powierzchnia nie ma dodatkowej warstwy etykiety, a nadruk staje się częścią wyglądu opakowania. Ostateczna trwałość zależy jednak od rodzaju podłoża, użytej farby i przygotowania powierzchni.
Jak przebiega proces drukowania?
Proces wymaga dopasowania matrycy, uchwytu oraz parametrów obrotu do konkretnego przedmiotu. Przy nadruku wielokolorowym każdy kolor jest nanoszony oddzielnie, dlatego dla każdego z nich przygotowuje się osobne sito.
- Przygotowanie matrycy – projekt jest nanoszony na sito w procesie naświetlania. W wielokolorowej grafice powstaje osobna matryca dla każdej farby.
- Ustawienie detalu – butelkę, kubek lub inny przedmiot mocuje się w uchwycie maszyny, który zapewnia stabilność i kontrolowany obrót.
- Naniesienie farby – rakiel przesuwa farbę przez otwarte obszary siatki, a obracający się detal odbiera wzór na swojej powierzchni.
- Synchronizacja ruchu – prędkość obrotu przedmiotu i przesuwu układu drukującego muszą odpowiadać sobie, aby grafika nie została rozciągnięta ani przesunięta.
- Druk kolejnych kolorów – po odpowiednim ustawieniu rejestracji nanoszone są następne barwy. Każdy przebieg korzysta z właściwego sita.
- Utwardzanie – farba jest utrwalana, często za pomocą promieniowania UV, które pozwala szybko uzyskać odporną i kryjącą warstwę.
W maszynach automatycznych za precyzję obrotu mogą odpowiadać sterowane komputerowo napędy, w tym serwomotory. Ich zadaniem jest utrzymanie powtarzalnego położenia detalu podczas kolejnych przebiegów.
Dlaczego potrzebna jest obróbka powierzchni?
Sama technika druku nie gwarantuje dobrej przyczepności farby. Niektóre tworzywa, szczególnie polipropylen i polietylen, mają niską energię powierzchniową. Farba może wtedy słabo zwilżać podłoże, a nadruk po czasie ścierać się lub odchodzić płatami.
Przed drukiem stosuje się więc obróbkę powierzchniową, która zmienia jej właściwości i poprawia adhezję. W zależności od materiału wykorzystuje się:
- obróbkę koronową, która zwiększa energię powierzchniową tworzywa,
- obróbkę płomieniową, stosowaną do aktywacji wybranych powierzchni polimerowych,
- plazmowanie, używane do modyfikacji warstwy wierzchniej,
- odtłuszczanie szkła i metalu przed rozpoczęciem znakowania.
W sitodruku na okrągło często stosuje się farby UV. Utwardzają się pod wpływem promieniowania i mogą tworzyć kryjącą warstwę o dobrej odporności na ścieranie, wilgoć oraz kontakt z niektórymi substancjami chemicznymi. Przy wymagających podłożach dobór farby powinien być połączony z próbą przyczepności, ponieważ wynik zależy od konkretnego materiału i warunków użytkowania.
Kiedy wybrać sitodruk na okrągło?
Ta metoda najlepiej pasuje do powtarzalnych serii przedmiotów obłych, gdy liczy się trwałość, intensywne krycie i nadruk bez dodatkowej etykiety. Przy większym nakładzie koszt przygotowania sit może rozłożyć się na wiele sztuk. Trzeba jednak uwzględnić wyższy koszt początkowy niż przy rozwiązaniach, które nie wymagają przygotowania matryc.
| Cecha | Sitodruk na okrągło | Tampodruk | Etykietowanie |
|---|---|---|---|
| Trwałość | Wysoka po właściwym przygotowaniu podłoża i utwardzeniu farby | Dobra, zależna od farby i rodzaju powierzchni | Zależna od kleju, materiału etykiety i warunków użytkowania |
| Koszt początkowy | Wyższy ze względu na sita i ustawienie maszyny | Zwykle wymaga przygotowania tamponu i matrycy | Nie wymaga sita, ale obejmuje przygotowanie oraz zakup etykiet |
| Zastosowanie | Walce i łagodne stożki, szczególnie przy większych seriach | Powierzchnie nieregularne, małe pola oraz detale o różnej geometrii | Opakowania o różnych kształtach i serie wymagające łatwej zmiany grafiki |
| Charakter nadruku | Bezpośredni, możliwy na całym obwodzie | Punktowy lub ograniczony do wybranego pola | Oddzielna warstwa naklejana na produkt |
W odróżnieniu od sitodruku tampodruk nie wykorzystuje siatki przesuwającej się względem obracanego przedmiotu. Farba jest przenoszona za pomocą elastycznego stempla, czyli tamponu. Dzięki temu metoda dobrze radzi sobie z niewielkimi, nieregularnymi lub częściowo chropowatymi powierzchniami, ale zwykle nie służy do wykonywania ciągłego nadruku wokół całego walca.
Etykieta może być lepszym wyborem przy krótkiej serii, częstych zmianach projektu albo wtedy, gdy produkt ma skomplikowany kształt. Sitodruk na okrągło zyskuje przewagę, gdy zamówienie obejmuje większą liczbę powtarzalnych detali i wymagana jest odporna, bezpośrednio naniesiona grafika.
O czym pamiętać przy przygotowaniu pliku?
Projekt na walec można opracować inaczej niż projekt na stożek. Na cylindrze średnica pozostaje stała, dlatego odwzorowanie grafiki jest bardziej przewidywalne. Stożek ma różne średnice na swojej długości, więc obraz może ulec rozciągnięciu lub zwężeniu. Plik wymaga wtedy korekty uwzględniającej geometrię przedmiotu.
Przed przekazaniem grafiki do produkcji należy sprawdzić przede wszystkim:
- czy szerokość projektu odpowiada rzeczywistemu obwodowi i polu zadruku,
- czy na łączeniu kompozycji pozostawiono bezpieczny margines,
- czy grafika na stożku została skorygowana pod kątem zmiennej średnicy,
- czy cienkie linie i drobny tekst zachowają czytelność przy wielokolorowym nadruku.
Przy kilku kolorach trzeba także uwzględnić tolerancję rejestracji. Minimalne przesunięcie kolejnych sit może być widoczne przy bardzo cienkich konturach, dlatego prostsza grafika i rozsądne marginesy zwykle dają bardziej powtarzalny rezultat.
Jeżeli priorytetem jest trwałe znakowanie dużej serii walcowych lub lekko stożkowych produktów, sitodruk na okrągło łączy bezpośredni nadruk z możliwością prowadzenia grafiki wokół obwodu. Przy krótkich seriach, częstych zmianach wzoru lub nietypowej geometrii lepsze może okazać się etykietowanie albo tampodruk.
