Sitodruk, nazywany także serigrafią lub drukiem sitowym, polega na przetłaczaniu farby przez sito z przygotowanym szablonem. Metoda pozwala znakować tekstylia, plastik, metal, szkło, drewno i papier, a nadruki wyróżniają się nasyceniem oraz odpornością. Najbardziej opłaca się przy większych nakładach, ponieważ koszt przygotowania matryc rozkłada się wtedy na wiele sztuk.
Czym jest sitodruk?
Sitodruk to metoda szablonowa, w której sito pełni funkcję matrycy. Jest nim rama z napiętą siatką mającą drobne oczka. Część z nich zostaje zablokowana, a pozostałe tworzą wzór. Rakla, czyli elastyczne ostrze, przesuwa farbę po powierzchni sita i dociska ją przez otwarte oczka na podłoże.
Przy nadruku wielokolorowym każdy kolor wymaga osobnego sita. Farby nakłada się kolejno, z zachowaniem dokładnego pozycjonowania poszczególnych warstw. Dzięki temu można uzyskać intensywne, kryjące kolory, także na ciemnych lub wymagających podłożach.
Do czego można wykorzystać sitodruk?
Uniwersalność tej techniki wynika z możliwości doboru siatki, farby i sposobu utrwalania do konkretnego podłoża. Sitodruk sprawdza się zarówno na powierzchniach płaskich, jak i na materiałach o lekkiej fakturze. Najczęściej wykorzystuje się go do znakowania:
- koszulek, bluz, odzieży roboczej i innych tekstyliów
- toreb bawełnianych, workoplecaków i materiałów reklamowych
- plastiku, folii oraz innych tworzyw sztucznych
- metalu, drewna, szkła i papieru
- etykiet, opakowań, plakatów i kartonów
- banerów oraz innych nośników reklamy wielkoformatowej
Farba tworzy na powierzchni wyraźną warstwę, dlatego nadruk może zachować wygląd mimo ścierania, prania, promieniowania UV lub kontaktu z warunkami atmosferycznymi. Ostateczna odporność zależy jednak od rodzaju podłoża, użytej farby i prawidłowego utrwalenia. Z tego powodu sitodruk często wybiera się do odzieży reklamowej, opakowań i elementów przeznaczonych do użytkowania na zewnątrz.
Jak wygląda proces sitodruku?
W profesjonalnej drukarni przygotowanie nadruku obejmuje kilka etapów. Najważniejszym z nich jest wykonanie matrycy, ponieważ to ona decyduje, gdzie farba będzie mogła przejść przez sito.
- Przygotowanie projektu – grafikę dostosowuje się do techniki sitodruku, a następnie przygotowuje osobne separacje dla poszczególnych kolorów.
- Pokrycie sita emulsją – siatkę powleka się emulsją światłoczułą, która po wyschnięciu tworzy warstwę do naświetlania.
- Naświetlanie i wywołanie szablonu – projekt umieszczony na przezroczystej folii naświetla emulsję. Utwardzone fragmenty blokują oczka, a nieutwardzone zostają wypłukane, tworząc przejścia dla farby.
- Naniesienie farby – sito układa się nad produktem, a rakla rozprowadza farbę po siatce. Barwnik przechodzi tylko przez odsłonięte fragmenty wzoru.
- Suszenie i utrwalanie – nadruk poddaje się suszeniu lub wygrzewaniu, aby farba związała się z podłożem i uzyskała wymaganą odporność.
Przy większych zamówieniach drukarnia może korzystać z karuzeli, czyli maszyny umożliwiającej sprawne nakładanie kolejnych kolorów na wiele produktów. Sam przebieg procesu pozostaje jednak taki sam: matryca wyznacza wzór, rakla przetłacza farbę, a suszenie utrwala nadruk.
Sitodruk czy druk cyfrowy – co wybrać?
Wybór zależy przede wszystkim od liczby sztuk, rodzaju grafiki, oczekiwanej trwałości i budżetu. Sitodruk wymaga przygotowania matrycy, ale po jej wykonaniu można szybko powtarzać ten sam wzór. Druk cyfrowy, w tym techniki DTG i DTF, nie wymaga tworzenia sita, dlatego łatwiej wykorzystać go przy małych seriach lub pojedynczych produktach.
| Cecha | Sitodruk | Druk cyfrowy |
|---|---|---|
| Nakład | Najbardziej opłacalny przy większej liczbie sztuk | Dobry wybór przy małych seriach i pojedynczych produktach |
| Koszt przygotowania | Obejmuje przygotowanie sita dla każdego koloru | Nie wymaga przygotowania matrycy |
| Koszt jednostkowy | Spada wraz ze wzrostem nakładu | Jest bardziej przewidywalny przy małych zamówieniach |
| Trwałość | Wysoka, szczególnie przy właściwie dobranej farbie i utrwaleniu | Zależy od techniki, podłoża i zastosowanych materiałów |
| Złożoność grafiki | Najlepiej sprawdza się przy wyraźnych kształtach i ograniczonej liczbie kolorów | Lepiej odwzorowuje fotografie, drobne szczegóły i płynne przejścia tonalne |
Wybierz sitodruk, gdy planujesz większy nakład, zależy Ci na mocnych kolorach i trwałym oznakowaniu, a projekt nie wymaga fotograficznego odwzorowania wielu przejść tonalnych. Druk cyfrowy będzie rozsądniejszy przy kilku sztukach, częstej zmianie grafiki albo projekcie z dużą liczbą szczegółów.
Nie oznacza to, że sitodruk nie nadaje się do małych zamówień. Można go wtedy wybrać ze względu na trwałość lub konkretny efekt wizualny, ale koszt jednostkowy zwykle będzie mniej korzystny. Przy pojedynczej sztuce z wielokolorowym, skomplikowanym wzorem przygotowanie kilku matryc może być nieproporcjonalnie kosztowne.
Od czego zależy cena sitodruku?
Wycena nie opiera się wyłącznie na liczbie zadrukowanych produktów. Znaczenie mają także format grafiki, rodzaj podłoża oraz sposób utrwalania. Najważniejsze czynniki to:
- Liczba kolorów – każdy kolor oznacza osobną separację i matrycę.
- Wielkość nadruku – większa grafika może wymagać większego sita i większej ilości farby.
- Wielkość nakładu – koszt przygotowania rozkłada się na więcej sztuk, więc koszt jednostkowy zwykle maleje.
- Rodzaj materiału – tekstylia, szkło, metal i tworzywa wymagają różnych farb oraz ustawień.
- Złożoność projektu – drobne elementy i dokładne pasowanie kolorów zwiększają wymagania produkcyjne.
Największy wpływ na opłacalność ma relacja między kosztem przygotowania matryc a liczbą sztuk. Im większy nakład tego samego wzoru, tym łatwiej rozłożyć koszt początkowy i uzyskać korzystną cenę za pojedynczy produkt. Przy małej serii przewagę może mieć druk cyfrowy, nawet jeśli sam nadruk sitodrukowy zapewniłby większą odporność.
Do sitodruku warto sięgnąć wtedy, gdy liczy się trwałe, wyraziste znakowanie i planujesz serię produktów wykonanych według jednego projektu. Jeżeli potrzebujesz tylko kilku sztuk, grafika jest fotograficzna albo każdy produkt ma mieć inny wzór, druk cyfrowy zwykle lepiej odpowie na te wymagania.
