Nadruk sublimacyjny to metoda, w której barwnik pod wpływem wysokiej temperatury przechodzi bezpośrednio ze stanu stałego w gazowy, a następnie wnika w strukturę włókien poliestrowych. Nie tworzy więc wyczuwalnej warstwy na powierzchni materiału, lecz staje się jego częścią. Dzięki temu grafika jest trwała, odporna na ścieranie i niewyczuwalna w dotyku.
Czym jest nadruk sublimacyjny?
Sublimacja jest procesem fizykochemicznym wykorzystywanym do przenoszenia grafik na poliester oraz przedmioty pokryte specjalną powłoką polimerową. Barwnik sublimacyjny nie pozostaje na wierzchu podłoża, jak w przypadku wielu innych technik znakowania. Pod wpływem temperatury przechodzi w stan gazowy i łączy się z włóknami materiału.
Po zakończeniu ogrzewania i ostygnięciu włókna ponownie się zamykają, zatrzymując barwnik wewnątrz swojej struktury. Gotowy nadruk jest płaski, nie pęka i nie łuszczy się jak osobna warstwa. Metodę stosuje się między innymi na odzieży sportowej, flagach, poszewkach, podkładkach oraz kubkach z odpowiednią powłoką.
Jak powstaje nadruk sublimacyjny?
Proces wymaga tuszów sublimacyjnych, papieru transferowego oraz prasy termotransferowej. Poszczególne etapy wyglądają następująco:
- Przygotowanie projektu – grafikę opracowuje się zwykle w przestrzeni kolorów CMYK. W przypadku bitmap zalecana jest rozdzielczość co najmniej 300 dpi przy skali 1:1.
- Druk na papierze transferowym – wzór drukuje się specjalnymi tuszami sublimacyjnymi na papierze przeznaczonym do tego procesu, zazwyczaj w odbiciu lustrzanym.
- Ułożenie transferu – zadrukowany papier przykłada się do przygotowanego podłoża, na przykład poliestrowej koszulki.
- Wgrzewanie w prasie – nacisk i temperatura, zwykle około 180°C, powodują przejście barwnika w gaz oraz jego przeniknięcie do włókien.
- Ostudzenie materiału – po ustaniu działania ciepła barwnik pozostaje w strukturze podłoża, a nadruk uzyskuje trwałą, niewyczuwalną powierzchnię.
Na jakich materiałach można stosować sublimację?
Najlepiej sprawdza się poliester. To jego włókna przyjmują barwnik podczas ogrzewania i pozwalają na trwałe związanie go z materiałem. Najwyższą jakość uzyskuje się na podłożach wykonanych w 100% z poliestru, choć w niektórych zastosowaniach stosuje się również mieszanki z przewagą tego włókna. Przy zawartości niższej niż około 60% efekt może być słabszy, mniej intensywny i mniej trwały.
Przed wykonaniem nadruku trzeba sprawdzić nie tylko skład, lecz także kolor oraz wykończenie podłoża. Najważniejsze zasady są następujące:
- Najlepszym podłożem jest materiał zawierający 100% poliestru, a w przypadku mieszanek zwykle wymaga się jego przewagi.
- Sublimacja nie działa na czystej bawełnie, ponieważ jej włókna nie wiążą barwnika sublimacyjnego w taki sposób jak poliester.
- Podłoże powinno być białe lub jasne, na przykład kremowe albo jasnoszare.
- Materiał nie powinien mieć powłoki, która blokuje kontakt barwnika z włóknami lub zmienia sposób przyjmowania ciepła.
Istotnym ograniczeniem jest brak białego tuszu w standardowej sublimacji. Drukarka nie może więc nanieść białego elementu na ciemną koszulkę. Jasne fragmenty projektu pozostaną kolorem podłoża, a na ciemnym materiale będą niewidoczne albo zmienią się pod wpływem jego barwy. Z tego powodu metoda nie nadaje się do wykonywania pełnokolorowych grafik na czarnych i innych ciemnych tkaninach.
Najważniejsze zalety i ograniczenia sublimacji
Poniższe zestawienie pokazuje, kiedy właściwości tej technologii są pomocne, a kiedy ograniczają jej zastosowanie:
| Cecha | Zaleta lub ograniczenie |
|---|---|
| Trwałość | Barwnik znajduje się we włóknach, dlatego nadruk jest odporny na ścieranie i wielokrotne pranie. |
| Wyczuwalność | Grafika nie tworzy dodatkowej warstwy i pozostaje gładka w dotyku. |
| Rodzaj materiału | Technologia wymaga poliestru lub podłoża pokrytego powłoką polimerową. |
| Kolor podłoża | Najlepsze efekty daje biała i jasna powierzchnia, ponieważ jej kolor nie zakłóca grafiki. |
| Kolor biały | Brak białego tuszu uniemożliwia uzyskanie białych elementów na ciemnym materiale. |
| Kolorystyka grafiki | Można uzyskać szczegółowe, wielobarwne nadruki, o ile podłoże spełnia wymagania procesu. |
Sublimacja jest więc dobrym wyborem dla jasnej odzieży poliestrowej i innych przygotowanych podłoży, gdy liczą się trwałość oraz brak wyczuwalnej warstwy nadruku. Nie sprawdzi się natomiast przy bawełnie, ciemnych tkaninach ani projektach wymagających naniesienia białego koloru.



